ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )
23
الفهرست ( فارسى )
ايرانيان خط ديگرى نيز دارند كه به آن كشتج گويند « 1 » و بيست و چهار حرف دارد و با آن عهود و موريه « 2 » و اقطاعات را نويسند و نقش انگشتر و نگارهاى جامه و فرش و سكه درهم « 3 » فارسيان با اين خط است و اين است نمونهء آن : « 4 » و نيز خطى ديگر دارند بنام نيم كشتج « 5 » در بيست و هشت حرف كه طب و فلسفه را با آن مىنويسند ، بدينگونه : « 6 » و خطى ديگر بنام شاه دبيريه دارند كه پادشاهان - نه ساير مردم - در ميان خود با آن مكاتبه نمايند و آموختن آن بر مردم ممنوع است ، زيرا جز شاه كسان ديگر نبايستى
--> ( 1 ) « ف » كستج و كشتج ظاهرا معرب « گشتك » است كه امروزه به آن گشتك يا گشته گويند يعنى تغيير يافته ( سبكشناسى ج 1 - ص 77 حاشيهء 2 ) . ( 2 ) « ف » : « المورنه » دارد و براى مورنه يا موريه معنى مناسبى بدست نيامد استاد دكتر محمد صادق كيا در مجلهء ايران كوره شماره 5 گويد : موريه بايد با مؤامرات كه در جاى ديگر الفهرست ذكر شده يكى باشد . خوارزمى در مفاتيح العلوم ( ص 38 ) مؤامرات را چنين معنى كرده است ، المؤامرة عمل تجمع فيه الاوامر الخارجة فى مدة ايام الطمع و توقع السلطان فى آخره باجازة ذلك . و قد تعمل المؤامرة فى كل ديوان تجمع جميع ما يحتاج اليه من استثمار و استدعاء توقيع - انتهى ) و الطمع محركة رزق الجند . اطماع او اطماعهم اوقات قبض ارزاقم » . ( 3 ) « ف » : سكهء دنانيرهم . ( 4 ) « ف » نقش زير خط را اضافه دارد : ( 5 ) « ف » ( نيم كستج ) . ( 6 ) « ف » نقش زير خط را اضافه دارد :